Burze tornadowe są jednym z najbardziej niebezpiecznych zjawisk meteorologicznych na świecie. W Polsce, choć nie tak często jak w Stanach Zjednoczonych czy Meksyku, zdarzają się one regularnie, zwłaszcza w okresie od kwietnia do września. Według danych Głównego Geofizyka Polskiego, w ostatnich 10 latach w Polsce zanotowano ponad 200 tornad, z czego około 15% z nich miało kategorię F3 lub wyższą na skali Fujity. Najczęściej występują one w regionach wiejskich, gdzie infrastruktura ochronna jest słabsza niż w miastach.

Jak powstają burze tornadowe?

Tornada powstają w wyniku interakcji różnych warstw atmosfery. Kluczową rolę odgrywają ciepłe, wilgotne powietrze z powierzchni ziemi oraz chłodne, suchy powietrze z wyższych warstw atmosfery. Gdy takie warunki są sprzyjające, powstaje superkomórka burzowa – zjawisko, które może trwać nawet kilka godzin. W Polsce najczęściej tornada powstają w wyniku interakcji mas powietrza z regionów południowych i wschodnich z masami chłodniejszymi z północy. Przykładem takiej sytuacji była burza z 2019 roku, która spowodowała uszkodzenia w województwie podkarpackim.

• W Polsce tornada najczęściej występują w okresie od kwietnia do września, z pikiem w maju i czerwcu.
• Na świecie największe ilości tornad zanotowano w regionie “Dzielnicy Tornadowej” (Tornado Alley) w Stanach Zjednoczonych, gdzie rocznie dochodzi do ponad 1000 tornad.
• Najsilniejsze tornada na świecie osiągały prędkości wiatru przekraczające 500 km/h, jak to miało miejsce w 2013 roku w Oklahoma.
• W Polsce tornada najczęściej są klasyfikowane jako F0 lub F1 na skali Fujity, jednak zdarzają się również silniejsze zjawiska.
• Burze tornadowe mogą trwać od kilku minut do ponad godziny, a ich zasięg może sięgać nawet kilkudziesięciu kilometrów.

Jak chronić się przed tornadami?

W przypadku pojawienia się ostrzeżeń meteorologicznych warto przestrzegać kilku podstawowych zasad bezpieczeństwa. Najbezpieczniejszym miejscem jest podziemny schron, taki jak sklep podziemny lub garaż. Jeśli takiego schronu nie ma, należy unikać otwartych pomieszczeń, a także samochodów – wiatr może je unieść. W przypadku, gdy tornado dotrze do domu, warto zamknąć okna i drzwi, a następnie ukryć się w najniższym pomieszczeniu, najlepiej w piwnicy lub w środku domu.

W Polsce istnieje system ostrzegawczy, który informuje o zagrożeniu tornadami. Można go śledzić na oficjalnych stronach meteorologicznych, takich jak kliknij link, czy w aplikacjach meteorologicznych. Ważne jest również monitorowanie lokalnych komunikatów meteorologicznych, które mogą zawierać szczegółowe informacje na temat zagrożenia.

Najgroźniejsze odmiany tornad w Polsce i na świecie

W Polsce najczęściej występują tornada typu F0 i F1, jednak zdarzają się również silniejsze zjawiska. Przykładem może być tornado z 2010 roku w województwie małopolskim, które zniszczyło kilka domów i uszkadzało infrastrukturę. Na świecie istnieją również odmiany tornad, które są jeszcze bardziej niebezpieczne, takie jak waterspouty – tornada wodne, które mogą wystąpić nad wodami mórz i oceanów.

Inną groźną odmianą jest tornado wielokomórkowe, które może trwać dłużej i być bardziej nieprzewidywalne. W Stanach Zjednoczonych zdarzały się tornada, które trwały nawet kilka godzin i niszczyły obszary o powierzchni rzędu kilku tysięcy kilometrów kwadratowych. W Polsce takie zjawiska są rzadkie, ale niebezpieczeństwo istnieje.