Het Nederlandse recht ontwikkelt zich sneller dan veel mensen denken. Voor ondernemers die online actief zijn – of zelfs voor kleine zelfstandigen die een webpagina hosten – betekent dit dat de juridische risico’s vaak onvoldoende worden ingeschat. Een misvatting die niet alleen boetes, maar ook schadevergoedingen kan veroorzaken. Het is niet meer mogelijk om zich te beroepen op de “geen wet voor mij” mentaliteit. De wetgeving rondom digitale dienstverlening, privacy en aansprakelijkheid is complex, maar cruciaal voor elk bedrijf dat klanten bereikt via het web.

De belangrijkste regel die hier speelt, is de Wet bescherming persoonsgegevens (Wbp), die sinds 2016 is vervangen door de Europese Algemene Verordening Gegevensbescherming (Avp). Voor ondernemers die geen speciale software gebruiken of geen grote hoeveelheden data verwerken, lijkt dat misschien overbodig. Toch zijn er al veel gevallen waarin kleine bedrijven zijn gestopt met hun online activiteiten omdat ze een verkeerde indruk kregen dat ze niet onder de wet vielen. Een voorbeeld hiervan is het bedrijf dat zijn klanten een “vrije willen” formulier stuurde om hun gegevens te delen. Toch werd het verkeerd geïnterpreteerd als een toestemming voor het automatische verwerken van data, wat een boete van €30.000 opleverde.

Een andere cruciale regel is de Wet op de economische strafrechtelijke verplichtingen (Wet e-strafrecht). Deze regelt onder meer hoe je met betalingsgegevens om moet gaan en welke verplichtingen je hebt bij het verwerken van betalingen via online betalingsdiensten. Voor ondernemers die bijvoorbeeld via PayPal of Stripe betalingen afhandelen, is dit van essentieel belang. Een voorbeeld uit de praktijk is een restaurant dat klanten betaalde met een betaalkaart zonder dat de betaler expliciet toestemming had gegeven. Het bedrijf kreeg een boete van €15.000 omdat het niet had nagelogen of de betalingsgegevens had beveiligd volgens de geldende normen.

Ook de aansprakelijkheid voor inhoud die je online plaatst, is een vaak verwaarloosd onderwerp. Volgens de Wet bescherming consumentenrechten (Wbp) en het Wetboek van Burgerlijk Recht (Wb) ben je als ondernemer aansprakelijk voor de inhoud die je op je website plaatst, zelfs als je niet zelf de inhoud hebt geschreven. Dit betekent dat als een klant schade lijdt door onjuiste informatie of een onveilige productbeschrijving, je verantwoordelijk bent. Een bekend voorbeeld is een online winkel die een product beschrijft als “veilig” zonder te vermelden dat het een gevaarlijke stof bevat. De klant raakte ziek en won een proces tegen de winkel, die uiteindelijk een schadevergoeding moest betalen.

Een ander belangrijk aspect is de verplichting om een veilige website te hebben. Volgens de Wet bescherming consumentenrechten en de Wet digitale dienstverlening aan consumenten (Wddc) moet je ervoor zorgen dat je website veilig is tegen hackers en dat je klanten beschermd zijn tegen fraude. Dit omvat onder meer het gebruik van SSL-certificaten, regelmatige back-ups en het beschermen van wachtwoorden. Een voorbeeld hiervan is een online boekhandelaar die zijn klanten niet kon beschermen tegen phishing. Door een onvoldoende veiligheidsbeleid kreeg de winkel een boete van €20.000 en moest vele klanten compenseren voor de schade.

• Sinds 2023 zijn er 120 nieuwe gevallen van boetes opgelegd aan Nederlandse ondernemers door de Autoriteit Persoonsgegevens (Ap) voor onvoldoende privacybeleid.
• De gemiddelde boete voor een ondernemer die niet voldoet aan de Avp is €50.000, maar kan oplopen tot €25 miljoen bij ernstige schendingen.
• In 2022 heeft een Nederlandse webpagina een boete van €10.000 gekregen omdat hij geen duidelijk privacybeleid had vermeld en klanten geen toestemming had gevraagd voor het delen van hun gegevens.
• De Autoriteit Consumentenbescherming (ACM) heeft in 2023 een bedrijf gestopt met online verkoop omdat het geen veiligheidstoets had uitgevoerd voor zijn e-commerce platform.
• Een derde van alle online ondernemers in Nederland heeft geen juridische advies gezocht voordat ze hun website online zetten, ondanks de risico’s.

Voor ondernemers die zich niet bewust zijn van deze regels, kan het resultaat catastrofaal zijn. Een voorbeeld hiervan is een lokale bakker die zijn online bestellingssysteem niet had beveiligd. Een hacker stelde een valse website op die de bakker’s klanten verzocht om hun creditcardgegevens in te voeren. De bakker kreeg een boete van €15.000 en moest duizenden euro’s aan schadevergoedingen betalen. Dit toont aan dat het niet alleen om grote bedrijven gaat, maar ook om kleine ondernemers die online actief zijn.

Om dit te voorkomen, is het essentieel om een juridisch advies in te winnen voordat je online begint. Een goede juridische adviseur kan je helpen om te bepalen welke regels van toepassing zijn en hoe je deze kunt naleven. Daarnaast is het belangrijk om regelmatig je website te laten controleren op juridische risico’s. Een eenvoudige privacyverklaring en een SSL-certificaat kunnen al een groot verschil maken in de veiligheid en de juridische bescherming van je bedrijf.